ورق کاری
مقدمه
5-1-1) دستگاه ها و تجهیزات
5-1-2 ) نگهدارنده ها و ثابت کننده ها
5-1-3) ابزار کار
5-1-4) ابزار و دستگاههای اندازه گیری
5-1-5 ) شابلون ها و بلوک های آزمایش
5-2) صاف و هموار کردن ورق
-2-2) صافکاری صفحات فلزی دارای انحنا و موج در لبه ها به روش دستی با استفاده از یک سطح تخت
5-2-3) صافکاری صفحات فلزی دارای برآمدگی و شکم دادگی به روش دستی با استفاده از یک سطح تخت
5-2-4) صاف و هموار کردن ورق فلز با استفاده از ماشین سه نوردی
5-2-5 ) صاف و هموار کردن ورق های فلز با استفاده از پتکه های بادی
5-3-1 ) رسم و پیاده کردن نقشه به روش انتقال جزء به جزء
-3-2) رسم و پیاده کردن نقشه بر روی کار با استفاده از شابلون ها، مدل های پیش ساخته و توسط قطعات جفت (مکمل)
5-3-3 ) روش بسط و گسترش دادن
-4) برش ورق های فلزی
5-4-1) روش های برش
5-4-2- قیچی های دستی
5-5- روش های سوراخ کردن فلز
5-5-1) ایجاد سوراخ بوسیله ماشین های مته کاری
5-6) پرچ کاری سرد
5-6-1- روش های پرچ کاری
5-6-2) اتصالات پرچ
5-6-3- نواقص پرچ کاری
5-7) گرد خم کنی ورق های فلزی
5-8) درز کاری
5-9) لب برگردان به خارج (فلانج کردن به خارج)
5-10) لحیم کاری
5-10-1) لحیم های نرم
منابع ومآخذ
مقدمه
از آنجایی که در ساخت قسمت های مختلف دستگاه از جمله بدنه اصلی و
سرچرخان آن از ورق فلزی استفاده شده است در این فصل سعی بر آن شده است به
معرفی اجمالی صنعت ورق کاری و عملیاتی که روی ورق انجام می شود پرداخته شود
همچنین توضیحات مختصری درباره ابزار و روش های مورد استفاده در کار با ورق
های فلزی ارائه شده است .
5-1) دستگاه ها ، نگهدارنده ها ، ثابت کننده ها و ابزار مورد استفاده در کار با ورق
5-1-1) دستگاه ها و تجهیزات
کلیه دستگاههای مورد استفاده در کار با ورق های فلزی برای مقاصد زیر بکار برده می شوند.
1- سوهان کاری ( ماشین های سوهانکاری )
2- راست و صاف کردن ورق فلز ( ماشین های سه نوردی ، ماشین های راست کننده ، پرس ها وغیره)
3- برش ( بریدن ) ورق فلزی ( قیچی آهن بری با تیغه های اریبی ، مدل
اهرم دار دیسک مرکب ، دیسک دوبل مدل غلطکی ، قیچی های آهن بری از نوع
ارتعاشی ، مته کاری و فرزکاری شعاعی و شیارزنی ، فرزکاری به روش کپی کاری و
ماشین فرزکاری )
4- برش لوله ها و پروفیل ( ماشین های لوله بر ، اره های نواری ودیسکی و غیره )
5- خم کردن ورق ( ماشین های لب خم کن ، پرس های خم کاری ، ماشین های پروفیل کننده و غیره)
6- برگردان ( فلانج کاری ) لبه کارها ( ماشین های فلانج کننده )
7- گودکاری و کاس کردن ( چکش های کاس کاری و غیره )
8- مته کاری ( دریل کردن ) ورق فلز ( ماشین های مته کاری معمولی – جامع با هرزگرد بزرگ ، ماشین های مته کاری شعاعی و ... )
9- پرچ کردن قطعات فلزی ( پرس ها ، ماشین های پرچ کننده )
ماشین های چند کاره نیز در کار با ورق های فلزی کاربرد وسیعی دارند این
قبیل ماشین ها با استفاده از ابزار گوناگون ( ملحقات ) می توانند عملیات
مختلفی را انجام دهند.
ماشین ها ، پایه های نگهدارنده و ثابت کننده های مورد استفاده باعث
مکانیزه شدن جریان تولید و عامل کارایی بیشتر و بهبود کمی و کیفی محصولات
ساخته شده از ورق های فلزی می شوند.
5-1-2 ) نگهدارنده ها و ثابت کننده ها
کلیه تجهیزات نگهدارنده و ثابت کننده ( فیکسچرها ) به سه گروه زیر تقسیم می شوند :
1- نوع جامع و عمومی
2- تطبیق پذیر
3- مخصوص و ویژه یک کارخاص
گیرها و بست های نگهدارنده ( فیکسچرها ) از نوع جامع و عمومی جهت قطعات
مختلف بکار برده می شوند. گیره ها و بست های تطبیق پذیر برای قطعات با
اندازه های گوناگون از یک مدل، و گیره ها و بست های ویژه برای یک شکل قطعه
با اندازه های معین و مشخص بکار می روند.
هر یک از گروه های فوق الذکر نیز به نوبه خود به گروه های فرعی دیگر
تقسیم می شوند که به کارهای اساسی میز کار از قبیل طرح ریزی ، راست و صاف
کردن ، مته کاری ، پرچ کاری و غیره بستگی پیدا می کنند.
5-1-3) ابزار کار
ابزاری که در کار با ورق های فلزی مورد استفاده قرار می گیرند، از نقطه نظر کاربرد ونوع به دسته های زیر تقسیم می شوند:
1- برش ( شامل قیچی ها ، قطع کننده ها ، سوهان ها ، دریل ها ، برقوها
، مته های ضربه زن ، مته های خزینه زن زاویه دار ، قلاویزها و ... )
2- ضربه زن ( چکش ها ، منگنه ها ، سمبه نشان ها و ... )
3- حایل ها ( گیره های فلزی ، سندان ها و دیرک ها )
4- خم کردن ( چین دهنده ها ، انبردست های سرگرد و ... )
5- درگیره گذاشتن ( گیره های دستی ، انبردست ها و غیره )
6- طرح ریزی و پیاده کردن نقشه بر روی کار ( پرگارها ، صفحات
نگهدارنده ، قلم های خراش دهنده سوزنی ، نقاله ها ، شابلون ها و ... )
7- ابزار لحیم کاری و قلع اندود کردن ( مشعل ها ، هویه ها و ... )
ابزار و ادواتی که بطور مداوم مورد استفاده قرار می گیرند باید همیشه در دسترس بوده ودر کشوهای میز کار نگهداری شوند.
5-1-4) ابزار و دستگاههای اندازه گیری
در ساختن قطعات ، اندازه گیری هایی از ابعاد و زوایای قطعه انجام می
پذیرد که شامل؛ درازا ، پهنا ، بلندی، قطر، زوایا، شعاع های انحنا و ... می
باشد. درستی و دقیق بودن قطعه در تمام موارد از طریق مقایسه کردن اندازه
های آن با اندازه های تعیین شده در نقشه و طرح مشخص می گردد.
ورق کار ، از ابزار و دستگاههای اندازه گیری زیر استفاده می کند:
خط کش فلزی تا شونده، خط کش فلزی معمولی، شکاف سنج، خط کش ورنیه، کولیس،
میکرومتر، قطرسنج های ثابت ( فرمان )، گونیا ها و خط کش های زاویه دار.
خط کش تاشونده (شکل 5-1-a) از تیغه های فنری فولادی نازک که بوسیله مفصل
های لولایی به هم متصل شده اند تشکیل می شود. دقت اندازه گیری این نوع خط
کش 5/0 میلی متر می باشد و به میلی متر و سانتی متر درجه بندی شده است خط
کش معمولی ( شکل 5-1-b) در اندازه های 150، 200، 300، 500، 750 و 1000 میلی
متری ساخته می شود. دقت اندازه گیری این نوع خط کش نیز 5/0 میلی متر است.
شکاف سنج – برای اندازه گیری بازی بین قطعات بهنگام مونتاژ کردن مورد
استفاده قرار می گیرد. این وسیله از یک سری تیغه های فولادی نازک تشکیل شده
که هر تیغه ضخامت معینی دارد که بر روی آن قید شده است. شکاف سنج معمولاً
از 10تا 20 تیغه ها با ضخامت های مختلف از 05/0 تا 2 میلی متر تشکیل می شود
( شکل 5-1-c).
